2 kwietnia 2019 po raz kolejny obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Autyzmu. Wraz z Fundacją JiM znów zapraszam Was do udziału w akcji – możecie to zrobić w bardzo prosty sposób!
Ale zacznijmy od początku – o co w ogóle chodzi? To bardzo proste – Polacy mają bardzo niewielką wiedzę na temat autyzmu. Często utożsamiamy go z chorobą, lub ponadprzeciętną inteligencją (czyli zespołem sawanta). Częściej jednak nie potrafimy w ogóle rozpoznać autyzmu i kiedy się z nim stykamy, zwyczajnie nie mamy pojęcia, jak się zachować. Fundacja JiM zadała to pytanie osobom z autyzmem i ich opiekunom. Jaki obraz wyłania się z raportu? Aż 69% badanych spotkało się w miejscach publicznych z dyskryminacją z powodu autyzmu. W związku z tym 77% procent respondentów odpowiedziało również, że opuszczenie domu jest dla nich stresujące, a 52% przyznało, że ten stres powoduje, że w ogóle unikają wyjść z domu! A co spotyka ich, kiedy już odważą się wyjść? Niestety, nic dobrego. Aż 60% doświadczyło krytycznych spojrzeń, niewiele mniej (46%) spotkało się z negatywnymi komentarzami, a więcej, niż co dziesiątą osobę zaatakowano słownie lub fizycznie. Serio? Stać nas na tylko tyle? No niestety „tylko”, bo… tylko 2% spotkało się ze współczuciem… A przecież wystarczy zrozumieć – czym jest autyzm, jak się objawia i jak zmienić siebie, aby pomóc osobom z autyzmem
Jak może wyglądać autyzm?
Pomyśl, czy kiedyś spotkałeś się z jedną z podobnych sytuacji:
- Znajomy, który nie potrafi usiedzieć w miejscu na zajęciach – chodzi po sali, trzepie rękami, mówi w dziwny sposób.
- Koleżanka ze szkolnej ławki, która nigdy nie żartuje, a na dowcipy odpowiada ze śmiertelną powagą, nie rozumie metafor, zyskując miano klasowej „kapitan oczywistej”.
- Brat sąsiada, który nigdy nie wychodzi z domu w słoneczne dni, bo „pali go cała skóra”.
- Dziecko w autobusie, które buja się na boki i uderza rękami w siedzenia, chociaż mama od kilku przystanków próbuje je uspokoić.
Znasz to? To właśnie przykłady zachowań osób, które mogą mieć autyzm – żyją w świecie, w którym bodźce takie jak światło, dźwięk, dotyk, zapach, nabierają cech, które potrafią powodować fizyczny ból. To świat, w którym brak miejsca na niedopowiedzenia i spontaniczne wypady za miasto, gdzie kredki muszą być ułożone w rzędzie i według kolorów, a zupa zawsze o takim samym smaku i konsystencji. Nigdy nie zrozumiesz do końca tego, co czują osoby ze spektrum autyzmu, ale możesz zrozumieć, czym jest autyzm.
Autyzm to odmienny od typowego sposób rozwoju człowieka, objawiający się różnicami w sposobie komunikacji, nawiązywania relacji, wyrażania emocji, uczenia się oraz różnorodnym schematem zachowań. Każda osoba z autyzmem jest indywidualnością, a wymienione wcześniej cechy mogą występować w różnym natężeniu. Dotyczy wielu obszarów funkcjonowania i sprawia, że osoby nim dotknięte rozwijają się inaczej. Autyzm jest obecnie diagnozowany w Polsce u 1 na 100 dzieci. Objawy autyzmu dotyczą w dużej mierze sfery komunikacji. Dziecko z autyzmem może mieć problemy z nawiązywaniem kontaktów oraz zwykłą rozmową z innymi.
Wiele dzieci z autyzmem ma opóźniony rozwój mowy lub nie mówi wcale. Często nie patrzą w oczy, nie reagują na swoje imię. Duże trudności może sprawić zrozumienie intencji i zachowań ludzi w najbliższym otoczeniu. Autyzm u dzieci może przejawiać się również problemem w wyrażaniu własnych emocji i rozumieniu wewnętrznych przeżyć. Na pierwszy rzut oka może się mylnie wydawać, że osoby ze spektrum autyzmu nie lubią kontaktu z ludźmi, w rzeczywistości zazwyczaj chcą nawiązywać przyjacielskie relacje, jednak sprawia im to trudność ze względu na posiadanie niewystarczających umiejętności w tym zakresie.
O ile rodzina i znajomi zwykle wiedzą, jak zachowywać się wobec osoby z autyzmem (zdiagnozowanej), to w przestrzeni publicznej nie jest to już takie proste. Reakcje przechodniów czy współpasażerów komunikacji zbiorowej bywają niezwykle bolesne. Komentarze i obelgi, które słyszą na co dzień rodzice osób z autyzmem, potwierdzają, jak wiele pracy trzeba jeszcze wykonać, aby społeczeństwo zaakceptowało osoby z autyzmem i zrozumiało, jak się wobec nich zachowywać. Ale właśnie – jak?
Osoby z autyzmem są niezwykle wrażliwe na różne bodźce i zachowania, bywa, że nie lubią zmian – żyją w rutynie, która niesie ze sobą spokój i równowagę. Trudne zachowania mogą być spowodowane na przykład zmianą rozkładu jazdy, innym niż zwykle ustawieniem towaru w sklepie a nawet… deszczem. Fizyczny ból sprawia wiejący mocniej wiatr, a nawet dotyk osoby, która chciałaby pomóc, uspokoić. Dlatego jeśli spotkasz się z nietypowymi zachowaniami, nie oceniaj, nie komentuj. Tym, co potrzebne jest najbardziej w danej chwili, jest okazanie zrozumienia. Zapytaj, czy i jak możesz pomóc – jeśli to osoba dorosła lub nastolatek, a jeśli dziecko – spytaj opiekuna, czy potrzebuje pomocy.
A co możesz zrobić już teraz? Wejdź na stronę www.polskananiebiesko.pl i poznaj historie dzieci z autyzmem. Poznaj ich punkt widzenia, poczuj to, czego doświadczają rodzice i opiekunowie, którzy najmocniej odczuwają dyskryminację swoich dzieci. Każda historia ma własne, wyjątkowe hasło – tak, jak wyjątkowe jest każde dziecko. Na stronie kampanii znajdziesz generator haseł. Użyj generatora i wylosuj hasło wraz z historią – podaj je dalej w swoich kanałach social media. Niech inni też zrozumieją, czym jest autyzm!
Chcesz zaangażować się bardziej?
Fundacja JiM chce zrealizować program edukacyjny w szkołach – dzięki niemu już dzieci w podstawówce będą wiedziały, czym jest autyzm i jak reagować na trudne zachowania. Specjaliści Fundacji chcą kształtować wrażliwość młodych ludzi, aby nie reagowali śmiechem albo agresją na „dziwne” zachowania swoich kolegów i koleżanek. Jeśli wszyscy razem zaświecimy przykładem, to musi się udać! W zamian za wsparcie tej świetnej inicjatywy otrzymasz okolicznościową torbę kampanii Polska na niebiesko i e-book na temat autyzmu, wraz z poradami, jak zachowywać się wobec osób z autyzmem.
